כישורי חיים

20-08-2025

תקציר: הרשת ככלל והרשתות החברתיות בפרט הן חלק בלתי נפרד מחיינו, ובוודאי חלק מחיי הילדים ובני הנוער. 
כמעט כל היבט בחייהם מקבל ביטוי ביישומים אלה, והתקשורת הבין־אישית המתקיימת באמצעותם היא אופן תקשורת שגרתי עבורם. הרשת מזמנת בעבורם הזדמנויות והתנסויות חדשות ומרתקות, ויחד עם זאת, לעיתים הם עלולים להיחשף למצבים מורכבים ואף למצבי סיכון. חשוב לזכור כי השימוש שאנחנו עושים בטכנולוגיות הקיימות והחדשות המתפתחות הוא בידיים שלנו, ועל כן חשוב להנחות את הילדים ובני הנוער להתנהלות בטוחה, אחראית ומכבדת.

היחידה פותחה ע"י:

• יפעת זץ, מנהלת הניו מדיה של השירות הפסיכולוגי ייעוצי (שפ"י), מדריכה מרכזת ארצית בנושא התנהלות מיטבית ברשת ומניעת פגיעה, משרד החינוך
• דנה ווסר-הררי, מדריכה ארצית בנושא התנהלות מיטבית ברשת ומניעת פגיעה, שפ"י, משרד החינוך

משך: 3 שעות

מתאים לכיתות: ד-ו

תנאי קדם: אין

כישורי חיים

11-06-2025

תקציר: היחידה עוסקת בתפקיד אנשי החינוך בזיהוי ילדים בסיכון ובתהליכי איתור התנהגויות ומצבים המעידים על קושי, מצוקה או סיכון. היא מדגישה את החשיבות של קשר קרוב עם התלמידים, זיהוי סימנים מדאיגים והתערבות מוקדמת, תוך שיתוף פעולה עם אנשי מקצוע לצורך תמיכה והכוונה.

היחידה פותחה על ידי: אפרת בועז, יועצת חינוכית ומדריכת אקלים חינוכי מיטבי בשפ"י. 

משך: 3 שעות

מתאים לכיתות: יסודי

תנאי קדם: אין

כישורי חיים

07-07-2025

תקציר: היחידה תעסוק במניעת עישון בקרב ילדים ובני נוער. ביחידה יוצגו נתונים על תופעת העישון בקרב בני נוער, וכן תקבלו מידע על נזקי העישון, בדגש על הסיגריה האלקטרונית ועל הדרך למנוע את השימוש בה.
נראה כי ההתנסות בעישון של סיגריה אלקטרונית בגיל צעיר מהווה "שער כניסה" לעולם העישון. מוחם המתפתח של ילדים ובני נוער "לומד" התנהגויות מהר יותר מזה של מבוגרים, ומכאן שעבורם מספיקות התנסויות בודדות בניקוטין על מנת "ללמד את המוח" להתרגל לצרוך אותו. לכן מתבגרים עלולים להתמכר מהר יותר לניקוטין.
במהלך הלמידה ביחידה זו נלמד כיצד מופעלת ההשפעה החברתית על המתבגרים, נעלה כלים ופרקטיקות שייסייעו לנו לחזק את החוסן שלהם בהתמודדותם עם קבוצת השווים, וכן נציג דרכים לקיום שיח משמעותי עם התלמידים על הנושאים הללו.

כותבת היחידה: אבינועם אורלי, מדריכה ארצית ביחידה למניעת שימוש בסמים, אלכוהול וטבק, שפ"י. 

משך: 3 שעות

מתאים לכיתות: ה-ו

תנאי קדם: אין

כישורי חיים

25-08-2025

תקציר: ביחידה זו נכיר את התוכנית 'לצמוח ולגדול - מיניות והתפתחות במסע לגיל ההתבגרות', תוכנית כישורי חיים לתלמידי כיתות ו' ונדון בשאלה באיזה אופן נכון לשוחח עם תלמידים צעירים על התבגרות, על התפתחות ועל צמיחה. נכיר בחשיבות השיח, ובעזרת התנסות נזהה את תפקידנו הייחודי כמבוגרים משמעותיים עבור המתבגרים הצעירים בנושאים מהותיים כמו זה. נבין כיצד נוכל לעזור לתלמידינו להתבונן על עצמם כעל מתבגרים מתוך קבלה עצמית, ומתוך חדוות גדילה - כל זאת באמצעות שיח חינוכי, רגיש, מכיל ותואם גיל, שמתקיים בתנאים של מוגנות ושל קבלת המתבגר באשר הוא.

היחידה פותחה על ידי: 

• איריס מנדה בן יעקב, מנהלת היחידה למיניות ולמניעת פגיעה בילדים ובני נוער, שפ"י
• אורית ברג, מדריכה ארצית, אגף תוכניות סיוע ומניעה, שפ"י 

משך: 3 שעות

מתאים לכיתות: ו

תנאי קדם: אין

כישורי חיים

06-08-2025

תקציר: היחידה עוסקת בחיזוק החוסן הקהילתי בכיתה כבסיס ללמידה משמעותית, לתחושת שייכות ולהתמודדות עם אתגרים. במהלך למידת היחידה ייחשפו המחנכים והמורים המקצועיים לרעיונות, לכלים ולדוגמאות מעשיות שיסייעו להם לעצב את הכיתה כקהילה תומכת, מחברת ומחזקת. היחידה מזמינה את הלומדים לחשיבה מחודשת על תפקידו של המורה כמנהיג קהילה וכמוביל שיכול להשפיע על תחושת השייכות בתוך הכיתה. יצירת קהילה תומכת בכיתה היא מיומנות שדורשת מהמורה ידע, כלים וזמן. הכיתה כקהילה הופכת לסביבה בטוחה ונעימה הן להוראה הן ללמידה.

היחידה פותחה ע"י: שני ויינרייך, מדריכה ביחידה למצבי לחץ, לחירום ולמניעת אובדנות

משך היחידה: 3 שעות

מתאים למורים בשכבת גיל: א'-ו'

תנאי קדם: אין

כישורי חיים

12-12-2024

תקציר: קשר אישי מיטבי בין מורה לתלמידיו ולתלמידותיו הוא הבסיס לצמיחה של שני הצדדים. קשר שכזה מספק את צורכי ההתקשרות הבסיסיים הנחוצים ליצירת שייכות, ביטחון ואמון בסיסי – מרכיבים שבהמשך יוכלו להיות מתורגמים אצל התלמידים גם להשקעה בלמידה, לפיתוח תחושת מסוגלות, להתמקמות חברתית חיובית ועוד.
אחד הכלים המרכזיים העומדים לרשותנו כדי לבסס את המרכיבים הללו הוא שיחה אישית.
ביחידה נעמיק בחשיבותה ונכיר מגוון סוגי שיחות (שיחת היכרות, שיחת משמעת, שיחת מסוגלות, שיחה בעקבות מצוקה, ואפילו שיחות קבוציתיות).

היחידה פותחה על ידי:

• שרית תורג'מן יפה, מדריכה מרכזת למידה רגשית חברתית בתחומי הדעת, שפ"י.
• אפרת בועז,יועצת חינוכית ומדריכת אקלים חינוכי מיטבי בשפ"י.

משך: 3 שעות

מתאים לכיתות: א-ו

תנאי קדם: אין

כישורי חיים

26-12-2024

תקציר: ביחידה נכיר את תוכנית כישורי החיים "הכ"חות שבדרך", תוכנית להקניית מיומנויות רגשיות־חברתיות. מטרתה לימוד ויישום עמדות, ידע ומיומנויות רגשיות־חברתיות, הנחוצים לפרט כדי לפתח את יכולתו, להבין את רגשותיו ולנהל אותם, להציב מטרות חיוביות אישיות וקולקטיביות ולהשיגן, להרגיש ולהפגין רגישות לאחר, וכן ליצור קשרים חברתיים חיוביים, הנדרשים להצלחה בבית הספר, בעבודה ובמערכות יחסים לאורך החיים.

היחידה פותחה על ידי: הִלָּה שְׁבוֹ - מומחית בפיתוח ובהנחיה של למידה רגשית־חברתית (SEL); מדריכה בשפ"י ושותפה בצוות הפיתוח של תוכנית "הכ"חות שבדרך" של משרד החינוך, לשעבר.

משך: 3 שעות

מתאים לכיתות: א-ו

תנאי קדם: אין

כישורי חיים

14-10-2021

תקציר: ערכים הם התשתית לאישיות שלנו. הם מעצבים אותה, הם מי שאנחנו ומה שמוביל אותנו בכל העשייה שלנו.

כאנשי חינוך תפקידנו לא רק ללמד או להעביר חומר, אלא גם לקדם למידת ערכים בהקשר חברתי בכל המסגרות שהתלמידים נמצאים בהן, ובכל מקצועות הלימוד.

היחידה פותחה על ידי: אורטל ליבנה, מדריכה ארצית במחלקה לחינוך לחיים בחברה.
משך: 3 שעות 
מתאים לכיתות: א'-ו'
תנאי קדם: אין

כישורי חיים

24-11-2025

ملخّص الوحدة: تتناول هذه الوحدة دور الطواقم التربويّة في تحديد الأطفال المُعَرَّضين للخطر، وسيرورات رصد السلوكيّات والأوضاع التي تشير إلى وجود صعوبة أو ضائقة، أو حالة خطر. وتسلّط الضوء على أهمّيّة العلاقة الوثيقة مع التلاميذ، ورَصْد المؤشّرات المُقلقة، وضرورة التدخّل المبكّر، وذلك بالتعاون مع المختصّين بهدف تقديم الدعم والتوجيه. 

أعدّت الوحدة: إفرات بوعاز، مستشارة تربويّة ومرشدة في المناخ التربويّ الأمثل في الخدمات النفسيّة الاستشاريّة.

المدّة الزمنيّة: 3 ساعات.

مناسبة للمعلّمين في الصفوف: الأولى حتّى السادسة.

شروط مسبقة: لا يوجد.

כישורי חיים

23-11-2025

ملخّص الوحدة: في هذه الوحدة سنتعرّف إلى برنامج «لننمو ونكبر– الجنسانيّة والنموّ في مرحلة المراهقة»، وهو برنامج للمهارات الحياتيّة موجَّه لتلاميذ الصفوف الخامسة والسادسة. سنناقش السؤال: ما الطريقة السليمة للحديث مع التلاميذ اليافعين عن المراهقة، والنموّ، والتطوّر؟ سنتعرّف إلى أهمّيّة الحوار التربويّ، ومن خلال تجربة عمليّة سنحدّد دورنا الفريد بصفتنا بالغين ذوي أثرٍ ومعنى في حياة المراهقين الصغار في موضوعات جوهريّة كهذه. سوف نفهم كيف يمكننا مساعدة تلاميذنا على النظر إلى ذواتهم بصفتهم مراهقين من منظور القبول الذاتيّ، والإحساس بالأمان، ومتعة النموّ، وكلّ ذلك من خلال حوار تربويّ. إنّه حوار تربويّ حسّاس، شامل، ومتوافق مع المرحلة العمريّة، يُدار في إطار من الأمان والتقبّل للمراهق كما هو.

أعدّت الوحدة:

•  إيريس مِندا بن يعقوب، مديرة وحدة التربية للجنسانيّة ومنع الإساءة للأطفال والمراهقين، قسم الخدمات النفسيّة-الاستشاريّة.
• أوريت بيرغ، مرشدة قُطريّة في قسم برامج الدعم والوقاية، الخدمات النفسيّة-الاستشاريّة.

المدّة الزمنيّة: 3 ساعات.
مناسبة للمعلّمين في الصفوف: السادسة.
المتطلّبات المسبقة: لا يوجد.

כישורי חיים

21-12-2025

ملخّص الوحدة: تتناول الوحدة موضوع مكافحة التدخين بين الأطفال والمراهقين. وتعرض معطيات حول ظاهرة التدخين في أوساط المراهقين، كما ستقدّم معلومات عن أضرار التدخين، مع تركيز خاصّ على السجائر الإلكترونيّة وسبل الحدّ من استخدامها.
يبدو أنّ تجربة تدخين السيجارة الإلكترونيّة في سنّ مبكرة تشكّل "بوّابة دخول" إلى عالم التدخين. فدماغ الأطفال والمراهقين، وهو في طور النموّ، يتعلّم السلوكيّات بسرعة أكبر من دماغ البالغين؛ ومن ثمّ، تكفي تجارب محدودة مع مادّة النيكوتين "لتُعلّم الدماغ" الاعتياد على استهلاكها. ولذلك، فإنّ المراهقين معرّضون للإدمان على النيكوتين بسرعة أكبر.
خلال التعلّم في هذه الوحدة، سنتعرّف على كيفيّة تأثير الضغط الاجتماعيّ في سلوك المراهقين، ونستعرض أدوات وممارسات عمليّة تساعدنا على تعزيز حصانتهم النفسيّة لمواجهة مجموعة الأقران، كما نقدّم سبلًا لإجراء حوارٍ معمّق وهادف مع الطلّاب حول هذه المواضيع.

أعدّت الوحدة: أورلي أفينوعام، مرشدة قطريّة في الوحدة لمكافحة تعاطي المخدّرات والكحول والتبغ – مركز الخدمات الاستشاريّة والنفسيّة. 

المدّة الزمنيّة: 3 ساعات.

مناسبة للمعلّمين في الصفوف: الخامسة والسادسة.

شروط مسبقة: لا يوجد.

כישורי חיים

23-11-2025

ملخّص الوحدة: تشكّل الشبكات الاجتماعيّة على وجه الخصوص جزءًا لا يتجزّأ من حياتنا، وبالتأكيد جزءًا من حياة الأطفال واليافعين. يكاد كلّ جانب من جوانب حياتهم يجد له تعبيرًا في هذه التطبيقات، وأصبح التواصل بين الأفراد الذي يتمّ من خلالها نمطًا اعتياديًّا للتخاطب بالنسبة لهم. تتيح الشبكة لهم فرصًا وخبرات جديدة وشائقة، ومع ذلك، قد يتعرّضون في بعض الأحيان لمواقف مركبّة وحتّى لحالات خطرة. من الضروريّ التذكير بأنّ استخدامنا للتقنيّات الحاليّة الحديثة والمتطوّرة هي في أيدينا نحن؛ ولذلك، تقع على عاتقنا مسؤوليّة توجيه الأطفال واليافعين إلى سلوك آمن، ومسؤول، ومحترِم أثناء تعاملهم مع الشبكة ومواقع التواصل الاجتماعيّ. 

أعدّت الوحدة:

• ييفعات زاتس (Yifat Zatz): مديرة الإعلام الجديد في دائرة الخدمات النفسيّة والإرشاديّة، ومرشدة منسّقة قطريّة في موضوع السلوك الأمثل عبر الإنترنت ومنع الإساءة.
• دانا فاسر-هاراري (Dana Vaser-Harari): مرشدة قطريّة في موضوع السلوك الأمثل عبر الإنترنت ومنع الإساءة.

المدّة الزمنيّة: 3 ساعات.

مناسب للمعلّمين في الصفوف: الرابعة حتّى السادسة.

شروط مسبقة: لا يوجد.

כישורי חיים

21-07-2025

مُلخّص الوحدة: القيم هي البنية الأساسيّة لشخصيّتنا. فهي تشكّلها، وتعبّر عنّا وعمّا يدفعنا في كلّ أعمالنا.

ولا يقتصر دورنا كتربويّين على تعليم أو نقل المادّة فقط، وإنّما أيضًا الدّفع نحو تعليم القيم في السّياق الاجتماعيّ في كلّ الأطر التي يتواجد فيها التلاميذ، وفي كلّ الموادّ التّعليميّة.

أعدّت الوحدة: أورتال ليفنا، مرشدة قطريّة في قسم التربية للحياة في المجتمع.
المدّة الزمنيّة: 3 ساعات.
 ملائمة للمعلّمين في الصفوف: الأولى حتّى السّادسة.
شروط مسبقة: لا يوجد.

כישורי חיים

03-09-2025

ملخّص الوحدة: العلاقة الشخصيّة المثلى بين المعلّم وطلّابه وطالباته هي الأساس لنموّ الطرفين. علاقة كهذه تُلبّي احتياجات التواصل الأساسيّة والضروريّة لخلق الأمان والثقة الأساسيّة، وهي مركّبات يمكن أن تترجم لاحقًا لدى الطلّاب إلى استثمار في التعلّم، وتنمية الشعور بالكفاية، وتكوين مكانة اجتماعيّة إيجابيّة، وغير ذلك. إحدى الأدوات المتاحة لنا لترسيخ هذه المركّبات هي المحادثة الشخصيّة – بكلّ أنواعها (محادثة تعارف، محادثة لتقويم السلوك، محادثة حول الكفاية، محادثة في أعقاب ضائقة، بل وحتّى المحادثات الجماعيّة).

أعدّت الوحدة:

• ساريت ترجمان يافي، مرشدة مركّزة التعلّم العاطفيّ الاجتماعيّ في مجالات المعرفة، الخدمات النفسيّة والاستشاريّة..
• إفرات بوعز، مستشارة تربويّة ومرشدة للمناخ التربويّ الأمثل، الخدمات النفسيّة والاستشاريّة.

المدّة الزمنيّة: 3 ساعات.

ملائمة للمعلّمين في الصفوف: الأولى حتّى السادسة.

شروط مسبقة: لا يوجد.

כישורי חיים

15-10-2025

ملخّص الوحدة: في هذه الوحدة، سنتعرّف على برنامج المهارات الحياتيّة "القوى في الطريق"، وهو برنامج لإكساب المهارات العاطفيّة والاجتماعيّة. يهدف البرنامج إلى تعليم وتطبيق المواقف والمعرفة والمهارات العاطفيّة-الاجتماعيّة اللازمة للفرد لتطوير قدرته على فهم عواطفه وإدارتها، ووضع أهداف إيجابيّة شخصيّة وجماعيّة وتحقيقها، والشعور بالتعاطف تجاه الآخرين وإظهاره، وكذلك بناء علاقات اجتماعيّة إيجابيّة، وجميعها أمور ضروريّة للنجاح في المدرسة والعمل وفي العلاقات على امتداد الحياة.

أعدّت الوحدة: هيلا شيفو، خبيرة في تطوير وتوجيه التعلّم الاجتماعيّ-العاطفيّ (SEL)؛ مُدرِّبة في قسم الخدمات النفسيّة والاستشاريّة، وشريكة سابقة في طاقم تطوير برنامج "القوى في الطريق" التابع لوزارة التربية والتعليم.

المدّة الزمنيّة: 3 ساعات.

الوحدة ملائمة للمعلّمين في: المرحلة الابتدائيّة.

شروط مسبقة: لا يوجد.